Online eindredactie, training en advies.

Eindredacteur online

Online eindredacteur

Wat mij betreft, zijn er nog te weinig eindredacteuren die zich echt focussen op het web. Als online eindredacteur en contentspecialist redigeer ik webteksten op:

  • correct Nederlands
  • formulering
  • scanbaarheid (ook: schrijven in blokjes)
  • SEO (snippet, H1, H2, linkbuilding)
  • vorm
  • usability
  • B1-niveau als nodig
  • mobielvriendelijkheid
  • de positie van de pagina
  • tekstverrijking

Nieuwe website of contentstrategie

Stel, je gaat een nieuwe website maken of binnenkort live zetten. Of je afdeling moet worden meegenomen naar een nieuwe contentstrategie of nieuwe tone of voice. Ik schakel zowel goed met de redacteuren als met de communicatieprofessionals of marketeers en (jawel) met de techneuten. Uiteindelijk gaat het mij om goed converterende en consistente content.

Contentmarketing

Contentmarketing vind ik een interessante mix tussen redactie, bloggen en marketing. Misschien zijn de redacteuren op je afdeling op dit gebied nog onervaren, of vinden ze marketing niet passen bij inhoudelijke stukken. Ook dan spring ik graag in als online eindredacteur. Ik geloof erg in het on the job coachen van redacteuren om zo een sterke afdeling neer te zetten die weet wat er nu speelt.

Het hele traject of een snelle blik

Schakel me ook in als je vlak voor livegang nog een snelle check wilt op SEO of webfähige taal, of juist een stevig advies aan het begin van een traject. Ook help ik je bij het opschonen van een overvolle website. En hoe pak je dat weggooien van pagina’s nou goed aan? Bij de overgang naar een responsive site kijk ik dan natuurlijk meteen hoe de toptaken het beste ingezet kunnen worden.

Eindredactie voor je website

Kortom: online eindredactie nodig, of een coach die op content let? Neem vooral contact op!

“Merel Roze kan je als geen ander inwijden in de geheimen van schrijven voor het web én enthousiasmeren om ermee aan de slag te gaan.”
Alfred Hakkert, hoofdredacteur Secondant (CCV)

opdrachtgevers

logo van Bikkelhart

Online bureau Bikkelhart (onthoud die naam!) bedenkt en realiseert websites, funnels, portals en e-commerce-optimalisaties. Ik word ingeschakeld als er bikkelharde content nodig is.

logo van ENNIA

Curaçao? ENNIA. Dé verzekeraar van de Dutch Carribean. Ik was als eindredacteur verantwoordelijk voor alle content van de nieuwe responsive site. Bon siman!

logo van Kennedy van der Laan advocaten

Over de online artikelen/blogs die de advocaten schreven, deed ik coachende eindredactie: hoe schrijf je een intro waarbij je de lezer grijpt en informeert, en ook nog iets belooft? Hoe zorg je voor een pakkende online titel die het ook goed doet voor SEO? En hoe maak je je tekst leesbaar voor een grotere groep dan alleen juristen?

logo van HoyHoy

Ik was eindredacteur bij het redesign van de vergelijkingssite HoyHoy.nl. Ik vertaalde de nieuwe propositie naar de online uitrol. Nadruk op conversie-optimalisatie en SEO.

logo van SNS Bank

Bij SNS Bank was ik een aantal jaar eindredacteur voor het web. Inhoudelijk was ik verantwoordelijk voor alle online teksten. Daarnaast stuurde ik de webredactie aan (8 medewerkers, senior en junior) en stroomlijnde ik de processen. Ook maakte ik deel uit van het (afdeling overstijgende) kernteam social media.

Trainer

Beter schrijven? Ik leer het je.

Workshops schrijven en schrijftrainingen

Met duidelijke oefeningen, praktische aanwijzingen en vooral ook veel plezier zorg ik er als schrijftrainer voor dat je beter gaat schrijven. Ik heb ruime ervaring in het geven van workshops en trainingen of het individueel coachen van professionals.

De schrijftrainingen die ik geef

  • Schrijven voor het web
  • Columns en blogs
  • Eindredactie voor het web
  • Aantrekkelijker formuleren
  • Schrijven op B1-niveau
  • Schrijven voor social media
  • Trainingen op maat

Aan wie ik schrijftrainingen geef

  • Mensen die best veel schrijven voor hun werk, maar ‘eigenlijk maar wat doen’
  • Redacteuren
  • Eindredacteuren
  • Ambtenaren
  • Secretaresses
  • Communicatieprofessionals
  • Bloggers en contentmarketeers
  • Eigenlijk iedereen dus

Incompany of open inschrijving

Neem contact op voor individuele coaching, een incompanytraining, training on the job of een inhoudelijke heidag. Wil je een training met anderen (onbekenden) volgen? Bij [De Redactie] Trainingen geef ik bijna elke maand wel een training op open inschrijving.

Bedrijven, organisaties en overheden waar ik trainingen heb gegeven

NS International | Nationale Postcode Loterij | Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid | Tweede Kamer der Staten Generaal | Gemeente Pijnacker | B+B Vakmedianet | Reed Business | Klingel | Het CCV (Secondant) | Brabants Kenniscentrum Kunst en Cultuur | Longfonds | Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde | Faasen|Grijmans | Uitgeverij G+J | ZB Communicatie | NRCQ | Loyens en Loeff | Nationaal Archief | Cobouw.

“Merel kon zich goed een beeld vormen van de situatie bij de Tweede Kamer. Met haar humor en relaxte benadering wist ze een sfeer te creëren waarbij de deelnemers zich kwetsbaar durfden op te stellen.”
Deelnemer training Schrijven op B1-niveau, Tweede Kamer der Staten Generaal

opdrachtgevers

logo van Loyens & Loeff

Loyens & Loeff is gespecialiseerd in juridisch en fiscaal advies aan ondernemingen, financiële instellingen en overheden. Door mijn trainingen worden ze daarnaast ook specialisten in schrijven voor het web.

logo van Cobouw

Cobouw is hét vakblad voor bouwprofessionals. Ik trainde hen in online schrijven en publiceren, distributie en verrijking van hun teksten, zodat de nieuwe responsive site ten volste benut kan worden.

logo van [De Redactie] Trainingen

Voor [De Redactie] Trainingen geef ik sinds 2010 trainingen, zowel incompany als op open inschrijving. Bijvoorbeeld Eindredactie voor het web, Columns en blogs schrijven, B1-schrijven en Schrijven voor het web. O.a. bij De Belastingdienst, De Tweede Kamer, Gemeente Pijnacker-Nootdorp, Postcode Loterij, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Indigo en nog vele anderen.

logo van Reed Business

De eindredacteuren van de tijdschriften van Reed Business agri (Boerderij, Landleven, etc.) hebben jarenlange ervaring in het maken van tijdschriften. Online was iets wat ook moest (veel copy/paste). Ik trainde ze tot experts op het gebied van online eindredactie (SEO, contentverrijking, usability, structuur, taalgebruik, interactiviteit). Met gewenst bijkomend effect: dat ze enthousiast werden over online publiceren.

logo van ROC van Amsterdam en ROC Flevoland

De ROC’s van Amsterdam en Flevoland kregen nieuwe websites: responsive, en mobile first. De doelgroep is voornamelijk vmbo en mbo. Ik trainde de medewerkers van marketing en communicatie in schrijven voor internet en mobiel, schrijven op B1-niveau en SEO.

Columnist en blogger

Blogger sinds 2001

Sommige meisjes krijgen bloemen, ik kreeg een blog. Van Walter van den Berg, een van de mooiste cadeaus die ik ooit kreeg. Dat was in 2001, wat me een van de eerste Nederlandse bloggers maakte. In de beginjaren schreef ik dagelijks op merelroze.com, met duizenden lezers per dag. Zo begon mijn schrijvende leven, en wat een geschenk was dat. Het blog heeft op verschillende manieren grote invloed gehad op mijn carrière.

Columnist en romanschrijver

Dankzij mijn blog werd ik gevraagd als columnist voor NRC Handelsblad en later voor Libelle, en werd ik door verschillende uitgeverijen benaderd met de vraag of ik een roman wilde schrijven (ja, natuurlijk wilde ik dat). Ook voor XS4ALL en De Fietsersbond schreef ik columns.

Bloggen en sporten

Met bloggen is het een beetje zoals sporten. Als je het eenmaal gaat doen, werkt het verslavend, kost het je geen moeite en word je er heel blij van (en er ook steeds beter in). Maar als je vindt dat je nu toch weer eens moet gaan bloggen, kan het zomaar een hele tijd duren voor er een nieuw stukje staat.

Contentmarketing en digital storytelling

Al sinds 2002 roept iemand wel een keer per jaar dat bloggen deaud is. Maar bloggen is levendiger dan ooit tevoren. Bloggen is bijvoorbeeld een belangrijk onderdeel van contentmarketing en digital storytelling. Bloggen is dood, lang leve de blogs!

opdrachtgevers

logo van Libelle

Drie jaar lang wijdde ik wekelijks een column op Libelle.nl aan actuele zaken. Over het nieuws, prangende taalkwesties of ontwikkelingen op internetgebied.

logo van NRC Handelsblad

Elke week een column op de Achterpagina van NRC Handelsblad. Naast Frits Abrahams! Hoogtijdagen.

logo van XS4ALL

Voor de nieuwsbrief van XS4ALL schreef ik een column internetgerelateerde zaken. Soms met vele e-mails tot gevolg.

logo van De Fietsersbond

De fiets is het beste vervoermiddel. Zowel voor verplaatsing als voor inspiratie. Ik schreef er talloze blogs over. Voor het blad van de Fietsersbond (De Vogelvrije Fietser) schreef ik columns.

logo van Squla

Kinderen spelenderwijs laten leren, dat is wat Squla doet met quizzen, games, webvideo’s en apps. Ik schreef de online teksten van de nieuwe site en ik schrijf blogs.

Tekstschrijver

Freelance tekstschrijver

Tekstschrijven is al sinds mijn zesde waar ik me het meest in verlies. Een blog, een zakelijke brief, een roman, een studieboek, een belangrijke e-mail, corporate storytelling, contentmarketing, een hele ambtelijke website vol (of ook goed: een heel ambtelijke website vol) – wat voor tekst het is, maakt me eigenlijk niet uit. Als de tekst maar goed aansluit op de doelgroep.

Begrijpelijk en aantrekkelijk Nederlands

Met mooischrijverij heb ik niet zoveel. Liever houd ik het simpel en concreet – dan snappen de lezers het best wat ik wil zeggen. Ik hoef als tekstschrijver geen indruk te maken met moeilijke termen, lange zinnen en bloemrijke beeldspraak, maar met een tekst die je meteen snapt én die lekker leest.

Tekstschrijven over …

Waarover ik schrijf, verschilt per maand. Ik schreef de afgelopen tijd artikelen voor SNS, ik schreef over auto’s voor Suzuki, over mosselen en oesters voor Qualimer, over grote bedrijfsinvesteringen voor Standard Investment, over geestelijke gezondheidszorg voor Indigo en over de hoe je scholieren motiveert voor Squla.

“Een copywriter die alle verwachtingen overtreft. Snel van begrip, produceert snel en accuraat, biedt passende (taal)oplossingen. De vereisten voor online communicatie en gedragingen van gebruikers past zij feilloos toe.”
Patrick Thissen, marketeer @ENNIA

opdrachtgevers

logo van Arbocatalogus

De Arbocatalogus bevat een praktische oplossingen om arborisico’s in bedrijven aan te pakken. Ik schreef de catalogus voor personenautobedrijven.

logo van Qualimer

Qualimer verkoopt vanuit Yerseke mosselen, oesters, kreeften en andere zeeproducten aan distributiecentra en groothandels. Ik had de eer om erover te schrijven en kreeg steeds zin in de producten waar ik over schreef.

logo van Suzuki

Suzuki maakt auto’s, motorfietsen en buitenboordmotors. Ik schrijf de teksten voor de site, de brieven en de brochures.

logo van AT5

Bij AT5 was ik met veel plezier drie jaar lang redacteur op de afdeling Teletekst. Dat is al een hele tijd geleden, maar ik heb er vreselijk goed leren schrijven. Want met tijdsdruk, de tekstuele beperkingen van Teletekst en een goede eindredacteur heb je perfecte ingrediënten om het vak te leren. Spannende en leuke tijden, omdat Het Internet toen ook opkwam en de berichtgeving veranderde.

logo van SNS Bank

Bij SNS Bank was ik een aantal jaar eindredacteur voor het web. Inhoudelijk was ik verantwoordelijk voor alle online teksten. Daarnaast stuurde ik de webredactie aan (8 medewerkers, senior en junior) en stroomlijnde ik de processen. Ook maakte ik deel uit van het (afdeling overstijgende) kernteam social media.

Romanschrijver

“Wanneer komt je derde boek uit?” Voor jullie een vraag, voor mij ook. Maar twee romans schreef ik wel. En het boek Schrijfwijzer voor het web.

Fantastica

Mijn eersteling. Uit 2006. Hoofdpersoon Roos de Leeuw ontdekt langzaam maar zeker dat fictie en werkelijkheid niet alleen online door elkaar heen lopen. “Met veel vaart geschreven, thrillerachtige roman” (Het Parool). “Gaandeweg krijgt het boek meer vaart en ontpopt het zich tot een spannende psychologische thriller en pageturner” (VPRO Gids). Ik heb nog wel een exemplaar liggen tegen verzendkosten. 🙂

De weekenden waren voor haar

Mijn tweede roman, uit 2008. Na de dood van haar moeder wordt de achtjarige Maya Regter door haar vader ieder weekend naar een gezin op een afgelegen boerderij gebracht. Daar woont de één jaar oudere Frederieke, met wie Maya de weekenden spelend doorbrengt. Plotseling komt er aan de bezoeken een einde. Bijna twintig jaar later staan de vrouwen voor het eerst weer oog in oog. Maya hoopt op een hernieuwde vriendschap, maar Frederieke blijkt woedend op haar. Hoe kunnen de twee vrouwen het verleden zo anders hebben beleefd? En waarom bracht Maya’s vader haar eigenlijk ieder weekend weg?

Schrijfwijzer voor het web

Schrijfwijzer voor het web: een boek over hoe je jezelf als prozaschrijver online in de kijker kunt spelen. Door te bloggen, door social media te gebruiken, door veel te schrijven. Verscheen in 2009 in de serie de Schrijfbibliotheek van Augustus, met als co-auteur Chrétien Breukers.

opdrachtgevers

logo van Uitgeverij Augustus

In de serie de Schrijfbibliotheek van uitgeverij Augustus publiceerde ik samen met Chrétien Breukers de Schrijfwijzer voor het web.

logo van Uitgeverij Archipel

Bij uitgeverij Archipel (imprint van De Arbeiderspers) kwam mijn debuutroman Fantastica uit, en twee jaar later mijn tweede: De weekenden waren voor haar.

Merel Roze

Merel Roze (1975, Amsterdam)

Merel Roze | zzp’er | Amsterdam | 1975 | Online eindredacteur | Schrijftrainer | Contentcoach | Blogger sinds 2001 | Columnist | Redacteur | Contentmarketeer | Contentspecialist | UvA

Eindredacteur en contentspecialist

Een goede online eindredacteur laat een redacteur boven zichzelf uitstijgen, maakt elke tekst beter en effectiever en zorgt voor zulke duidelijke pagina’s dat de klantenservice naar huis kan. Eindredactie voor het web is nog leuker dan voor print, omdat er nog meer bij komt kijken.

Content it is

Lelijk woord, content. Maar de woorden tekst of taal zijn niet toereikend voor wat ik doe, omdat webpagina’s zo veel meer belangrijke elementen bevatten. Zeker, bij tekst en taal(gebruik) ligt mijn hart, maar daarnaast speur ik de pagina’s af naar mogelijkheden om te verbeteren. Het leuke is: er valt altijd wat te verbeteren. Ik ben dus alleen content als de content dat is.

Trainer

Ik geef trainingen, workshops en cursussen. Meestal incompany, soms op open inschrijving.

Verder nog iets?

Cut the crap. Dat is het.

Merel Roze by Machteld Maris

‘Inspirerende docent, enthousiast en ik kan haar tips meteen in praktijk brengen!’

Deelnemer training Eindredactie voor internet bij [De Redactie] Trainingen.

Kennismaken

Ben je benieuwd of ik iets voor je kan betekenen?
Of wil je meer informatie over een schrijftraining?
Laat een bericht achter, dan neem ik zo snel mogelijk contact op.

naam

e-mail

bericht

image to close blog

Blog

Berlijn (9)

Laten we wel zijn: Berlijn is natuurlijk vooral zo geweldig door de heftige, unieke geschiedenis en de consequenties van die geschiedenis. De buurten van Berlijn die pas 20 jaar geleden bevrijd zijn, zijn nu buurten in ontwikkeling zoals je die in andere West-Europese steden niet aantreft. De stad is failliet, waardoor er talloze mooie dingen mogelijk zijn. West-Berlijn, met uitzonderg van Kreuzberg, heb ik op wat mooie musea na nauwelijks bezocht.

Lopend over de Kurfürstendamm in West-Berlijn waan je je in welke andere West-Europese stad dan ook. Dezelfde winkelketens, dezelfde automerken, dezelfde grandeur. Het gevaar is natuurlijk dat het oude Oost-Berlijn er over een paar jaar precies zo uitziet als het westelijke deel. En dat gaat snel. Veel te snel. In de paar keer dat ik in Berlijn ben geweest, de afgelopen jaren, verandert er elke keer al zoveel. Ik woonde in Prenzlauerberg aan het Helmholtzplatz, een pleintje dat er tijdens mijn vorige bezoek nog verlaten bij lag en waar de krakers me nakeken. Inmiddels is het er levendig en zitten er allemaal zeer süße, kleine winkeltjes en cafés.

De yuppen rukken steeds verder op ("Ja, du bist gemeint", staat er hieronder in kleine letters op de foto, en ik voelde me inderdaad ook aangesproken). Dat is zonde, maar ook volledig onhoudbaar.

yuppies fuck off
berlin is not for sale
tourist auslachen

0 reacties.

Op de Fiets (99)

Daar ging ik. Op weg naar de S-Bahn Prenzlauerallee. Met al mijn bagage: aan mijn arm mijn grote rolkoffer die tijdens het verblijf steeds zwaarder was geworden, op mijn rug een volle rugzak met onder andere mijn laptop, en op mijn borst mijn gewone tas. Daarnaast aan mijn andere arm: mijn leenfiets. Aan mijn lijf: alle kleren die niet meer in de koffer pasten.

Uitgerekend op dat moment besloot Berlijn dat het gedaan was met de aanhoudende kilte. De zon brak in al haar enthousiasme door het wolkendek, de temperatuur steeg subiet met tien graden en daar liep ik: kilo’s bagage aan de ene hand, een onhandige fiets aan de andere, een rug die door de zwaartekracht naar achteren werd getrokken en kleding genoeg aan voor een hele winter.

“Eine wundervolle Komposition!”, riep een straatwerker lachend naar me toen ik langsliep. De andere voorbijgangers zeiden niets, maar keken wel op. Ik was nog maar 200 meter van mijn vertrekpunt verwijderd en ik moest nog zeker 800 meter lopen tot de S-Bahn. Toch voelde ik het zweet nu al bij mijn haargrens opkomen.

De fiets zou meegaan in de S-Bahn. Dan zou ik de U9 nemen, daar zou ik uitstappen, weer een kilometer lopen en dan op mijn laatste logeerplek de bagage droppen. Daarna zou ik terugfietsen naar de U9, weer de S-Bahn nemen en de fiets terugbrengen naar de rechtmatige eigenaar in het verre Westen: een vriendin van mijn Duitse vrienden die onbaatzuchtig haar fiets aan een onbekende Nederlandse had willen uitlenen.

De leenfiets, mijn grote vriend tijdens mijn verblijf, was een originele Sparta, met een sticker op het spatbord met Holland Fiets erop, een AXA-slot, drie versnellingen en één handrem. De fiets zag heel Kreuzberg. De fiets zag heel Prenzlauerberg. De fiets zag een groot deel van Mitte, zag de S-Bahn, de U-Bahn, de drukste straten, de straatjes achteraf. Hij ging mee over klinkers, over keitjes, over asfalt, over de stoep, over zand en over gras. Hij ging door regen en zonneschijn, bergopwaarts en bergafwaarts.

Na 500 meter besloot ik toch maar voor de nog wundervollere Komposition te gaan. Toen niemand keek, ging ik zitten op het zadel en begon ik te fietsen. De rolkoffer, eerder al een echte herrieschopper, maakte door de snelheid nog veel meer lawaai. Hij rukte met veel geweld aan mijn linkerarm. Nu keken ook de mensen aan de andere kant van de straat op. Daar ging ik: een grote, Nederlandse vrouw op een te kleine Sparta, met kilo’s bagage als een kerstboom om haar lijf en een grote, lawaaimakende rolkoffer aan haar arm. De brug af.

Twee keer gleed de koffer door een stoepje uit mijn hand. Beng, koffer op straat, remmen, afstappen, teruglopen. Nonchalant glimlachen. Excuses maken aan andere fietsers. Mijn linkerarm leek te zijn afgerukt. Een vreemde combinatie van gevoelloos en pijn. “Je bent zeker een Nederlandse!”, riep iemand me na. In de S-Bahn was iedereen boos, omdat ik met mijn fiets, koffer en tassen drie zitplaatsen innam. Mijn gezicht was rood en bezweet.

Uiteindelijk bracht ik de fiets terug in het verre Westen van Berlijn. De dag erna had ik spierpijn op plekken die ik niet vermoedde te hebben. Maar als ik één tip heb voor toekomstige Berlijn-gangers: huur een fiets. Fietsen door Berlijn is een geweldige ervaring.
holland fiets

6 reacties.

Berlijn (8)

* Ze geven hier nog muntjes van 1 en 2 cent aan je terug.

* Ik weet niet of Nederland in mijn afwezigheid ook een nieuwe modegril heeft laten zien, maar hier dragen heel veel meisjes een korte broek met daaronder een gekleurde panty en dan lage schoenen. Het staat maar zelden goed.

* Karnaval der Kulturen, het grootste festival van Kreuzberg, werd dit weekend gehouden. Mensen kunnen hun wagen aanmelden en in de parade meedoen. Gisteren even langsgeweest - een groot feest zoals ik nog niet eerder gezien heb. Denk Love Parade meets Dance Parade meets carnaval in Zuid-Nederland meets De Parade meets Kwakoe meets Gay Parade meets Koniginnedag. Van alles wat, voor iedereen wat. Daarom was ook iedereen er. Van 2 maanden oud tot stokoud, van hip tot alto, van pikzwart tot gesproet. Veel eten, veel drinken, veel vrolijkheid.

* In een taxi gezeten omdat dat toch ook 1x moet. Man uit Teheran, niet gelukkig hier. Zou liever terug naar Iran, maar kan daar niet zijn wie hij wil zijn. Ik: waarom niet? Hij: er is geen enkele vrijheid. Woont in Charlottenburg. Ik: schickimicki! (enthousiast dat ik het gewoon kon gebruiken). Hij: nee hoor, ik betaal 450 euro per maand aan huur. Zijn Duits was heel goed, maar dat kan ook komen omdat mijn Duits niet goed genoeg is. Hij vond Nederlanders de leukste mensen die hij moest vervoeren. Wat ik gewoon maar even geloofde.

* Sympathisch: Duitsers blijven gewoon Duits tegen je praten (alleen wat langzamer en makkelijker) als ze merken dat je Duits niet zo goed is. Zo leer je nog eens wat.

* Alle cafés hebben dekens op de stoelen op de terrassen. Ook als het koud is, zitten de terrassen vol.

* Ze mixen al hun drankjes. Bestellen ze een witte wijn, doen ze er mineraalwater bij. Of willen ze bier met Fanta. Of met 7 Up.

13 reacties.

Berlijn (7)

Olafur Eliasson. Ik kan zijn naam nu gewoon produceren en uitspreken, maar dat duurde even. Deze IJslandse/Deense kunstenaar woont en werkt al jaren in Berlijn en je komt zijn werk hier (soms op verrassend plaatsen) veel tegen. Misschien ken je hem van de zon in Tate Modern of van de watervallen in New York. 

Ik had eerlijk nog nooit van de beste man gehoord, maar nu ben ik fan. Met vriend S. ging ik naar zijn tentoonstelling in Martin Gropius Bau (waar we ook naar de tentoonstelling over Frida Kahlo gingen). Bijzondere kunst – vaak gemaakt voor de locatie, veel reflectie, kleur en beleving. Kunst waar je in sommige gevallen niet heen kan als je last hebt van epilepsie of claustrofobie. En kunst die je (helaas!) niet mocht fotograferen, maar wat we stiekem met de iPhone toch deden. 

olafur elassion

Later die week nam vriendin B. me mee naar de Boros Collection: een bunker in het centrum van de stad, waar ook veel werk van Eliasson bleek te zijn. In deze vijf verdiepingen tellende, bovengrondse bunker, met bovenop een penthouse voor de eigenaar, wordt eigentijdse kunst geëxposeerd, die ook vaak voor de locatie zelf gemaakt is.

Ik zeg: gaat dat zien. De bunker is alleen toegankelijk met een rondleiding, en na reservering, dus van tevoren doen. De Duitse rondleiding was prima te volgen. Of hopen dat Olafur Eliasson snel eens naar Nederland komt om iets moois te doen.

9 reacties.

Berlijn (6)

* Er is me nu al twee keer naar de weg gevraagd. Altijd een goed teken in een vreemde stad. De eerste keer wist ik zelfs het antwoord. Toegegeven, een vrouw vroeg in de straat waar ik op dat moment woonde juist naar die straat. Dolenthousiast vertelde ik haar het goede nieuws. Genau! (De tweede keer begreep ik niet eens wat de man vroeg en zei ik: “Ich bin hier unbekannt”, wat waarschijnlijk geen Duits is in de betekenis die ik voor ogen had).

* Winkelpersoneel is werkelijk (germanisme) aardiger dan in Amsterdam. Ik heb al twee keer koffie aangeboden gekregen. Waarschijnlijk omdat de verkopers vaak ook de uitbaters zijn. De meeste winkels zijn hier piepklein en tamelijk eigenzinnig. Het komt veel voor dat ze maar één ding verkopen. Zo heb ik al een appelwinkel gezien, waar ze, inderdaad, alleen appels verkopen. En een winkel met alleen papier. En een winkel met alleen doosjes. In het begin durfde ik die winkels helemaal niet in, maar inmiddels ben ik een soort held geworden. Ik durf soms zelfs weg zonder iets te kopen. Je ziet trouwens ook juist combinaties die wij niet hebben: Wein und Design (erg gevaarlijk), Malerbedarf und Lebensmittel (dat woord Bedarf vind ik echt een rare, alsof het bedorven is, zeker in combinatie met die levensmiddelen geen aantrekkelijk idee) en een fietsspullen- en boekenwinkel ineen (mijn favoriet).

* Ook leuk in de winkels en cafés: Duitsers moeten altijd iets aardigs terugzeggen als jij iets aardigs zegt. Blijkbaar heb ik zelf die neiging ook, dus gaan gesprekken bij het afrekenen ongeveer zo:
“Danke schön.”
“Bitte sehr.”
“Tschüss!”
“Ich wünsche Ihnen einen guten Tag.”
“Danke schön.”
“Bitte sehr.”
“Tschüss!”
“Viel Spaß.”
Het eindigt pas als ik me subiet omdraai en de winkel of het café verlaat.

* Er is zo veel openbare ruimte. De stoepen en de wegen zijn minstens twee keer zo breed als in Nederland. Vanuit de (bovengrondse) metro zag ik gisteren midden in de stad wel 20 volleybalvelden op een soort strand. Stukken groen die hier niet eens een naam hebben, zouden bij ons als park geëerd worden. Eerder al plakte ik de Tiergarten op de grachtengordel. Maar ik blijf me verbazen. Het is ontzettend aangenaam om al die ruimte te hebben (maak hier, indien de neiging niet kunt onderdrukken, een Lebensraum-grap).

* Mensen snuiten steeds hun neus. Elke dag zie ik wel een paar neussnuiters. Helemaal niet zo gek, denkt u misschien. Maar hoe vaak ziet u neussnuiters in Nederland?

* Het blijft verbazingwekkend dat sommige woorden in West-Europese talen nagenoeg hetzelfde zijn en andere woorden compleet verschillend. Ik bedoel maar:
Kaneel, cinnamon, canelle, Zimt.
Aardappel, potato, pomme, Kartoffel.
Asperge, asparagus, asperge, Spargel.
Fiets, bicycle, bicyclette, Fahrrad.
Computer, computer, ordinateur, Computer Rechner (chauvinistic pigs).

* Aus bei mit nach seit von zu en Klein Orkest laten me niet los, hoe hard ik ook probeer ze af te schudden.

* Verse foto's.

19 reacties.

Berlijn (5)

We zouden eigenlijk de verjaardag van vriendin B. in de openlucht vieren, bij een sekt- en wijnproeverij. Helaas gooide het slechte weer roet in het eten en verplaatsten we het feestje naar een niet voor de hand liggende andere locatie: de Stasi-Gefängnis Berlin-Hohenschönhausen. In de voormalige gevangenis werden tussen 1945-1989 de mannen en vrouwen gevangen gezet die iets deden dat eventueel verdacht was of misschien schadelijk voor de DDR.
sperrgebiet

Ook al stond de Stasi-gevangenis midden in een woonwijk, voor de buitenwereld bestond hij niet. In de film Das Leben der Anderen komt in een dialoog de naam van de gevangenis voor. Dat kan dus niet, omdat niemand het bestaan kende en er dus niet aan gerefereerd kon worden. Ook de gevangenen zelf wisten niet waar ze gevangen zaten, omdat ze geblinddoekt werden en de busjes omwegen namen. Om de gevangenis heen was een groter gebied in de woonwijk afgezet.

buiten

Onze gids was een westerse Duitser van een jaar of 45, die zeer uitgebreid, rationeel en toch enigszins persoonlijk en soms zelfs met humor vertelde over het DDR-bewind.

de u-boot ondergronds

Ik beschik nu over de twijfelachtige kennis over hoe je mensen met weinig middelen effectief kunt martelen. De vele referenties die onze gids maakte aan de plekken op de wereld waar dergelijke martelingen nog dagelijks voorkomen maakten me erg stil. Toen we in een kamer stonden waar de nieuwe gevangenen (één voor één, want geen gevangene zag ooit een andere gevangene) werden gemeten, gewogen en gefotografeerd, kreeg ik het benauwd. De gids vertelde zo gedetailleerd over de toenmalige normale gang van zaken dat ik wel heel hard naar het vergeelde behang moest staren om niet in huilen uit te barsten.

een cel

Net als je dacht dat de DDR ook zijn goede punten had, kom je gedesillusioneerd naar buiten. Geen enkel vertrouwen in wie dan ook, geen rechtsstaat, folteringen en dictatuur. Zoals Winston Churchill al zei in 1947: democratie is de slechtst denkbare regeringsvorm, op de andere vormen die zijn uitgeprobeerd na.

isoleer
Meer foto's op Flickr.com.

13 reacties.

Berlijn (4)

Een ouder echtpaar komt de S-Bahn binnen.
De vrouw neemt naast mij plaats, voor de man is er geen zitplek meer.

"Wilt u zitten?", vraag ik aan de man, in een soort Neder-Duits gemompel, omdat ik hoop dat mijn gebaren voor zich spreken. Ik ben nog lang niet zeker van mijn Duits. Wollen. Möchten. Sitzen. Sie. Vraagteken.

"Nein, danke schön", zegt de man, vriendelijk glimlachend.

"Wat zijn ze hier nog beleefd hè", zegt hij dan opgetogen tegen zijn vrouw, in het Nederlands.

16 reacties.

Berlijn (3)

* Het is hier vrij normaal om als heteromannen met elkaar te gaan eten en dan een salade en een alcoholvrij drankje te bestellen.

* Sowieso und überhaupt hebben ze hier veel meer keuze wat alcoholvrije drankjes betreft. Ook het alcoholvrije bier is hier goed en succesvol (schijnt).

* Op wc's in hippe tenten staat bijna altijd een commode waarop je je baby kunt verschonen.

* Ik zie hier bijna geen mensen bellen met mobiele telefoons. Toen er gisteren iemand mobiel telefoneerde, viel me dat pas op. In de metro lezen mensen een boek, of staren ze uit het raam, in plaats van op hun mobieltje. Net als vroeger. Op het raam staat dan overigens: "Kleine Tipp: ein Händy ist kein Lautsprecher."

* Petje af voor het metrosyteem. Je wacht nooit langer dan 5 minuten (officieel geloof ik 10, maar dat is me nog niet overkomen), de metro's zijn schoon en goed verlicht. Ook als je 's nachts terug moet (de metro's rijden de hele nacht door) voel je je niet onveilig. Waarschijnlijk omdat iedereen er gebruik van maakt, en niet slechts een beperkte groep uit de samenleving.

* De stem in de metro zegt altijd "Change here for U2" en dan kijk ik steeds even of ik Bono zie.

* Veel mensen zitten of staan met bierflesjes in de metro, zoals we in Nederland waterflesjes bij ons hebben. Ook mensen die er verder niet als fulltime dronkaard uitzien, doen dit.

* Verder doe ik zo veel mogelijk op de fiets.

* Het Duitse woord voor chic is schickimicki. Sinds vriend S. me dit heeft verteld, probeer ik het woord minstens 1x per 10 minuten te zeggen. Als ik u was, zou ik het ook even hardop zeggen, dan begrijpt u hoe lekker het is.

* Ik heb op de Turkse markt hier om de hoek een sjaal gekocht voor 1,50. Waar blijft die zon? Waarom zegt de Rough Guide dat mei de beste maand is om te gaan, omdat het dan zo'n 20+ graden is en alle terrassen vol Berliners zitten? Het is 11 graden en ik bibber veel. In de metro stond dan ook: für Mittel Mai ungewöhnlich kühl. Nu ben ik van mezelf natuurlijk al ungewöhnlich kühl, dus die zon mag best even doorkomen.
een speen!

17 reacties.

Berlijn (2)

Gesprek met mijn Duitse vriend T. net, in café Marx in Kreuzberg, over voetbal.

Vriend T: "Ja, heb jij dat ook, dat je dan nog precies weet waar je was toen..."

Ik denk aan Van Basten. Ik denk aan het doelpunt van Bergkamp, na de voorzet van De Boer, ik denk aan de rampzalige wedstrijd tegen Italië in 2000, aan de talloze belangrijke voetbalmomenten. Ja, ik weet nog precies waar ik was. Ik knik alvast instemmend.

"...het Nederlands elftal wereldkampioen werd?"

Mijn Duitse vriend T. kijkt toe hoe ik van instemmend knikken overga in een vragende blik.
Dan begint hij keihard te lachen.

De messen zijn geslepen, zeg ik u. Volgens mij treffen we elkaar laat in het toernooi, maar gehakt, Hackfleisch, dat gaan we van ze maken.

6 reacties.

Berlijn (1)

Het brood dat ik zojuist bij de Bäckerei in de straat heb gekocht, is bijna net zo zwaar als mijn halfvolle boodschappentas.

Ik heb het brood in het Duits besteld en de hübsche dame achter de toonbank gaf geen krimp.

Gisteren nog bestelde ik op Tempelhof (het voormalige vliegveld dat sinds dit weekend een openbaar park is) Currywurst und Pommes bij een kraampje en de vrouw achter de toonbank keek me aan alsof ik Russisch sprak. En dat terwijl er maar twee keuzes waren. Er was ook Bratwurst und Pommes.
Tempelhof

Ik ben nu precies 48 uur in Berlijn.
Precies lang genoeg om me thuis te voelen, de weg een beetje te kennen en op (andere) toeristen neer te kijken.

Bijna drie weken. Zo lang mag ik hier zijn.
Om aan mijn derde roman te werken, officieel.
Maar onofficieel natuurlijk gewoon omdat dit de fijnste stad van Europa is op het moment.
Ik prijs mijzelf erg gelukkig.
Hollandische matjes

18 reacties.